Buitenlander maar geen buitenstaander

Ik zit nu bijna een maand in Londen. De verwachtingen die ik had zijn over het algemeen volledig uitgekomen of zelfs overtroffen. Een aantal dingen zijn echter heel anders dan ik had verwacht. Zo dacht ik voor aankomst dat, naast het team van zes Nederlandse advocaten waar ik deel van uitmaak, er alleen maar Engelse advocaten werkzaam zouden zijn bij Clifford Chance in Londen. Dit is niet het geval: de mensen op onze afdeling komen van all over the world. Bij de welkomstborrel voor de trainees in een pub aan de Thames, stond ik achtereenvolgens te praten met Gladys uit China, David uit India, Matthias uit Duitsland, Nicholas uit Engeland en Olivier uit Ierland. Eigenlijk doe ik ze tekort door ze aan 1 land toe te delen, want ze hebben allen in meerdere landen gewoond. Bijvoorbeeld David, met wie ik al samengewerkt heb, spreekt hierdoor Mandarijn, Engels, Hindi, Frans en een paar woorden Nederlands. Ook heeft het merendeel elders gewerkt, aangezien het volgen van een secondment in het buitenland erg wordt aangemoedigd en men er van uit gaat dat iedere trainee minstens 6 maanden in het buitenland doorbrengt. Door deze focus op internationale ontwikkeling heeft iedereen een open houding naar buitenlanders en is men over het algemeen erg geïnteresseerd in wat er buiten Engeland gebeurt. Dit maakt ook denk ik dat ik me op geen enkele manier een buitenstaander voel. Ik ben hier omgeven door mensen die willen leren van anderen en zichzelf willen ontwikkelen samen met hen. Voor mij biedt deze melting pot een ideale manier om mijn ervaring en kennis te doen groeien. 

Goodbye

Deze week is mijn laatste week bij Clifford Chance. Tenminste in Amsterdam. Ik ga namelijk voor een half jaar op secondment naar het ‘hoofdkantoor’ in Londen. Daar zal ik aan de Dutch desk met de andere ‘Engelandvaarders’ Nederlandse bedrijven in Londen adviseren op het gebied fusies en overnames, Nederlandse rechtelijke aspecten van internationale transacties voor mijn rekening nemen en de in Londen gevestigde (common law) advocaten assisteren waar nodig. Ondanks alle donkere wolken boven het eiland en de financial capital of the world, heb ik erg veel zin om naar Londen te gaan. Niet in de minste plaats vanwege de mensen en kennis die zich in het Clifford Chance kantoor in Londen verzameld hebben. Het is in een tijd als deze dat nieuwe dingen gecreëerd worden, aangezien in een tijd van louter vooruitgang iedereen meehobbelt (hubble-t en bubble-t) met de mainstream. Met het potentieel dat in Londen zit, zal het me niets verbazen als dat de broedplaats voor nieuwe initiatieven en producten is/wordt. Het is natuurlijk mooi om bij het ontstaansproces daarvan te zijn, en misschien zelfs wel iets bij te dragen, in plaats van de longen uit het lijf te rennen om een reeds vertrokken trein bij te benen. Voor mijn verblijf in Londen is reeds alles geregeld, met dank aan Clifford Chance: een hutkoffer met mijn privé-spullen en boeken is opgehaald om verscheept te worden naar de overkant, een appartement kan ik overnemen van Jan Hendrik, die terugkomt van een halfjaarlijkse secondment in Londen, de Nederlandse Orde van Advocaten is op de hoogte van mijn verblijf in den vreemde, etc. London, here we come!

Het gebouw

Ongetwijfeld is het kantoor van Clifford Chance gevestigd in een van de mooiste gebouwen van Amsterdam. Het gebouw aan de Droogbak lijkt erg op het centraal station  en het rijksmuseum die in dezelfde periode gebouwd werden (einde negentiende eeuw). De opdrachtgever was de oude Hollandse IJzeren Spoorwegmaatschappij, de huidige NS. Vanuit het gebouw kon het bestuur in de gaten houden of de trein naar Haarlem (de Arend) wel op tijd reed. De bouwstijl doet terugdenken aan de middeleeuwen, onder meer door de vierkante fortachtige opzet, inclusief binnenplaats. Daarnaast zijn er gotische elementen, zoals hoge ramen en ranke torens, en heeft het gebouw een strakke klassieke façade, getooid met drie sierlijke gevels. Kortom, het is elke keer weer een feest om aan te komen lopen, te kijken naar dit majestueuze bouwwerk, dat tevens een nationaal monument is, en te weten dat je daarbinnen een aantal uren mag vertoeven. Naast een fascinerende buitenkant zijn er binnenin tal van antieke ornamenten. Een kleine rondgang door het gebouw deed mij de aangehechte foto’s maken. Ik heb opzettelijk geen foto’s gemaakt van grote ruimtes, maar geprobeerd de details die een ruimte bijzonder maken vast te leggen. Deze kleine, onopvallende dingen doen in mijn ogen namelijk dit gebouw schitteren in vergelijking met de werktorens elders in Amsterdam.

Een internationaal kerstfeest

Vorige week woensdag was het jaarlijkse kerstfeest van Clifford Chance. Al dagen ervoor was iedereen bezig met wat er aangedaan zou worden en waar het feest plaats zou vinden. Vlak voor het feest werd onthuld dat het dit jaar plaats zou vinden in de Beurs van Berlage. Lekker dicht bij kantoor! Op woensdag begon ook de Academy course waar ik me voor ingeschreven had (Junior Lawyer Programme 2). Eerst baalde ik dat deze in Amsterdam plaatsvond, aangezien locaties als Madrid, Parijs en Boedapest ook binnen de mogelijkheden lagen, maar in het kader van het kerstfeest was ik blij dat ik in Amsterdam was. Tijdens de eerste dag van de cursus, die ging over Time management (dag 1), Cultural awareness (dag 2) en Presentation skills (dag 3), had ik de andere deelnemers verteld over het op handen zijnde feest. Zij gingen eerst in een restaurant eten, maar ze waren natuurlijk daarna meer dan welkom op het kerstfeest! Ik kwam, in smoking, rond een uur of 19:30 uur bij de Beurs van Berlage. Al snel stond ik met een glas champagne op het Italiaanse binnenplein. Hierna volgde een grande diner met alle medewerkers onder begeleiding van de levende jukebox. De managing partner, Jan ter Haar, blikte terug op het afgelopen jaar en gaf een (donkerder) vooruitzicht op het komende jaar. Dit mocht de pret niet drukken en alras stond iedereen aan de bar of op de dansvloer. Rond 0.00 uur kwamen de Academy deelnemers mee feesten en die keken echt hun ogen uit. Met tegenzin liep iedereen om 01:30 uur naar de uitgang. Het feest was voorbij, maar de lol die iedereen had was de volgende dag nog merkbaar tijdens de presentatie over de verschillende (zakelijke) culturen binnen Clifford Chance!
 
PS. De gelinkte foto’s geven een mooie sfeerimpressie van het kerstdiner; ze zijn gemaakt door Maarten van der Linde van Limelights (www.limelights.nl).

Vakantie

Net koud een week terug van een vakantie van drie weken in Argentinië en Brazilië. Een fantastische reis van Buenos Aires, via Mendoza, Salta en Iguazu naar Rio de Janeiro vol genietingen en ontspanning (la dolce far niente). Gelukkig krijg ik hier nu de tijd om even warm te draaien en alle mails en dergelijke van de afgelopen tijd te behandelen. Het was gedurende de vakantie al een geruststellend gevoel, met dank aan de Blackberry, dat er niets dringends op mij wachtte en dat alle lopende zaken goed afgehandeld werden. Als alle mails gesorteerd en gerubriceerd in de verschillende folders van de inbox zijn beland, kan ik me vastbijten in het opstellen van de ’scope, limitations and addressees’ van een due diligence rapport (zie hierover ook Maria’s log). Door de huidige kredietcrisis, de zondebok van alles lijkt het soms, is er meer nadruk op DD rapporten komen te liggen (als een bedrijf al geld bij elkaar gesprokkeld heeft, dan wil het ook iets goeds kopen en hetzelfde geldt voor een bank ten aanzien van het financieren) en dus voor ons ook op de voornoemde elementen daarvan. Door middel van het duiden van het bereik, de begrenzingen van de aansprakelijkheid en degene aan wie het rapport gericht is, wordt de exposure van het advocatenkantoor beperkt. Kort gezegd, er wordt in aangegeven wat je mag verwachten van het rapport en wanneer je bij Clifford Chance mag aankloppen als er een fout in geslopen is. We maken een rapport voor de verkoper (Vendor Due Diligence) waarop ook de partijen die gaan bieden zich oriënteren, tezamen met de documenten in de Data Room. Als je zo bezig bent is het net of je helemaal niet bent weggeweest, al nemen bepaalde handelingen wel meer tijd in beslag dan normaliter. Het ‘even helemaal eruit zijn’ geeft van te voren geregel om alles af te krijgen en over te dragen en naderhand opstartproblemen. Als je met vakantie gaat kan je het dus maar beter goed (lang) doen, maar misschien is het nog het beste helemaal niet met vakantie te gaan!

VeerStichting

Vandaag is mijn laatste dag hier, voorlopig. Ik ga namelijk drie weken met vakantie. De afgelopen twee dagen ben ik op het symposium van de VeerStichting geweest. Onder het thema OPLADEN! werd gezocht naar nieuwe impulsen, een nieuwe generatie geïdentificeerd en onderzocht welke uitdagingen ons in de toekomst te wachten staan. Niet echt voer voor advocaten zou je zeggen, maar mijn aanwezigheid kan enerzijds verklaard worden door de aanwezigheid van een heleboel HiPo’s (High Potentials) op het symposium. Het is zoals dat heet ‘een kweekvijver van talent’, die geselecteerd wordt op basis van de kwaliteit van hun essays. Daarnaast komen op het symposium een even groot aantal HiPro’s (High Profile clients), die in de toekomst vast en zeker juridisch advies zullen kunnen gebruiken. Misschien dat het feit dat ik in verleden het symposium georganiseerd heb ook een steentje bijgedragen heeft.
 
Het bijzondere aan het symposium van de VeerStichting is dat de HiPo’s en HiPro’s goed mengen; de sfeer is nu eens niet banenmarktachtig of louter kaartjesuitdelerig, maar ontspannen en geladen met interesse, onder andere omdat een onderwerp centraal staat waar iedereen een mening over heeft (en kan hebben). Een keur aan nationale en internationale sprekers, bekende en minder bekende ‘vormgevers van de samenleving’, en energieke performances gaven het symposium body. Een bijzonderheid was de aanwezigheid van koningin Beatrix en andere machtige Nederlanders (veelal CEO’s van multinationals) die de stichting een warm hart toedragen. Eén spreker van de afgelopen dagen zal mij in het bijzonder bijblijven; dat was Theo Jansen, een kunstenaar die met behulp van pvc buizen dinosaurusachtige constructies maakt welke vervolgens autonoom kunnen bewegen (zie http://www.strandbeest.com/ ). Hoe bevlogen deze man praatte over zijn creaties, alsof het levende wezens waren; erg indrukwekkend!
 
Na een ochtend vol met sprekers waren er werkgroepen. Van tevoren kon aangegeven worden welke je voorkeur had. Ik zat in een werkgroep met Sophie van der Stap, het meisje met de negen pruiken. Zij heeft een bijna-dood ervaring gehad; een heftige discussie over keuzes maken, prioriteiten stellen en geluk zoeken vond onder haar leiding plaats. Donderdagavond werd met alle mensen gegeten in de Pieterskerk in Leiden waar ook het symposium plaatsvond. Een geweldige ervaring! Op donderdag en vrijdag werd van alle deelnemers een actieve participatie verwacht, hetgeen iedereen zelfs bij het ‘luchtboksen’ in koppels volledig toepaste, wat resulteerde in komische taferelen. Na een clash (en melting) of the generations en een gepassioneerd verhaal van een Jamaicaanse cardioloog sloot de symposium voorzitter prins Constantijn de VeerStichting af. Het was jammer om weg te moeten uit deze safehaven en afscheid te nemen van de mensen met wie je in twee dagen tijd toch een soort van band geschapen hebt!

Kleding maakt de man/vrouw

Het geijkte beeld dat er van advocaten bestaat is een gedistingeerde man met een krijtstreep pak, Italiaanse schoenen en een kalfslederen aktetas. Naast het feit dat er tegenwoordig meer vrouwen dan mannen actief zijn in de advocatuur, zal je hier op kantoor niet snel mensen er zo bij zien lopen. Het is eerder uitzondering dan gewoonte om in pak naar kantoor te komen, alhoewel de Italiaanse schoenen en leren aktetas een ‘must’ blijven. Toch zijn er enkele advocaten die altijd in pak komen omdat a) het ’s ochtends de kledingkeuze beperkt en dus makkelijker maakt, b) je nooit weet wat een dag je brengt (in meetings wordt het beeld van de ‘bepakte’ advocaat nog levend gehouden), c) als je toch netjes moet je het maar beter goed kan doen (dan heb je in het weekend echt vrij: Zowel van werk als van het bijbehorende kledingregime) en d) na het uiteenspatten van de internetzeepbel en de aftocht van daarbij horende hippieachtige figuren is het nu weer tijd voor formalisering (zeer principieel motief).

Wat ook de beweegredenen van advocaten mogen zijn om in pak naar kantoor te komen (ook al zitten ze de hele dag achter hun computer en zien ze geen cliënt) ik vind het zeer prettig om in ‘normale’ en lekker zittende outfit naar kantoor te komen. Een bijkomend voordeel is dat je nu verschil tussen mensen kan zien dankzij de kledingsvrijheid; je kan toch meer van jezelf in je kleding leggen (Frank Gooversiaans). Er moeten natuurlijk grenzen in acht genomen worden: geen leggings, legerbroeken, korte broeken, trainingsbroeken, bergschoenen, flipflops, slippers, T-shirts, sportkleding, maar die zou ik als ik niet naar kantoor ging ook in principe niet dragen. Als je niet weet wat aan te doen geldt er een praktische handleiding uit de Clifford Chance Business Casual Dress Policy: “It will depend on common sense. If you have to ask if the choice of clothing is appropriate, then it probably is not.”

Tijd(be)schrijvingsexercitie

Een van de meest aparte en eigen dingen van de advocatuur is toch wel het tijdschrijven. Iedere advocaat houdt bij wat hij/zij doet en hoeveel tijd dat kost. Dit vormt zowel de basis voor de rekening die aan de cliënt gestuurd wordt als een verantwoording wat je met je tijd gedaan hebt binnen kantoor. Er gaan over grote, met name Angelsaksische, kantoren wild-west verhalen over ‘targets’ die gehaald moeten worden en ‘utilisation’ niveaus. Advocaten moeten bij Clifford Chance Amsterdam elke werkdag 7:30 uur verantwoorden: deze tijd hoeft niet allemaal op cliënten geschreven te worden (bijv. cliënt X, 1:10 uur, drafting SPA), maar mag ook op kantoor geschreven worden voor bijvoorbeeld ‘professional development’ of ‘training/education’. Het is in ieder geval niet de bedoeling om ongebreideld en ongefundeerd tijd te gaan schrijven op een cliënt!

Als ik naar mijn eigen ‘timesheets’ van de afgelopen week kijk, staat er redelijk wat tijd die ik geïnvesteerd heb in mezelf en/of kantoor: cursussen, organiseren van de Dam tot Damloop voor kantoor, administratie, lezen artikelen, pro-bono werkzaamheden etc. Daarnaast is er een breed palet aan ‘billable’ werkzaamheden: dagvaarding opstellen en laten betekenen, advies over een engagement letter, contact met cliënt, opzetten van een B.V., ‘draften’ van een joint venture overeenkomst, etc. In het begin is het zeker wennen om je tijd te verantwoorden; zeker als je dat later doet is het lastig je voor te stellen dat je over bepaalde (veelal administratieve/organisatorische) dingen zo lang deed. De truc is om goed bij te houden hoeveel tijd je waaraan besteedt en daarvan een waarheidsgetrouw beeld te schetsen in de timesheets. Alleen door het nauwkeurig bijhouden snijd je jezelf, kantoor en/of de cliënt niet in de vingers. (Dit is een van die goede voornemens waarvan je weet dat het goed is om ze te doen, maar waarin er in de uitvoering toch vaak net iets misgaat.)

Summertime

De Advolympics waren een groot succes! Zo waren er ongeveer 700 mensen uit de Amsterdamse advocatuur, in 16 verschillende outfits om de onderlinge competitie op het sportvlak te beslechten. Alle sporters van Clifford Chance hadden een zwarte polo met in goud Clifford Chance in het Chinees geschreven (met dank aan ons kantoor in China). De sfeer had het meeste weg van een A-hockeytoernooi; iedereen was gedreven om te winnen, maar de gemoedelijkheid en gezelligheid overheersten. Dit werd versterkt door het heerlijke weer, na een week met alleen maar regen. Een dj draaide plaatjes, de zon scheen, iedereen was vrolijk en zag er zomers uit. Wat een mooi feestje! Naast het feit dat iedereen genoot van sport, drank en eten, werd er een bedrag opgehaald van meer dan EUR 13.000 voor het Jeugdsportfonds. Ongeveer 50 kinderen kunnen hiervan een jaar sporten.

Rondom dit hoogtepunt moest er ook gewoon gewerkt worden. Ik ben betrokken in een grote outsourcing waar veel tijd naar toe gaat, deels omdat ik er geen ervaring mee heb. Met moeite worstel ik mij door de vele technische en juridische documenten en mark-ups van de wederpartij heen. In principe is het zomer en is het over het algemeen rustiger qua werk. Doordat er veel mensen met vakantie zijn, moeten er echter ook projecten worden overgenomen. Van komkommertijd is dan ook niet echt sprake. Hoe langer ik bij de Corporate afdeling zit, hoe meer ik bovendien begin te beseffen dat het werk altijd een kwestie van rennen en stilstaan is; het ene moment moet alles binnen no-time gedaan zijn en het volgende moment is het ineens rustig. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen zijn in mijn ogen dan ook onontbeerlijk om in deze dynamische omgeving ‘overeind’ te blijven.
 
Gelukkig zijn er deze maand naast de Advolymipcs nog vele evenementen zoals medewerker-stagiair weekend, Corporate uitje, lawyers weekend en ga zo maar door. Elke week wordt er wel iets georganiseerd: the summertime is zeker fine..

Over de Chinese Walls

Elk jaar wordt er voor de 16 grootste advocatenkantoren van Amsterdam een sportieve (zater)dag georganiseerd. Iedere medewerker van deze kantoren mag aan deze dag meedoen. Aan de dag wordt altijd een thema gekoppeld. Naast de ’standaard’sporten die aangeboden worden, zoals hockey, voetbal en volleybal, worden er ook een aantal sporten aangeboden die in het licht van het thema staan. Aangezien het thema dit jaar  “Over the Chinese Walls” is, kan iedereen deelnemen aan Chinese Draaklopen, Pingpong en oriëntaalse sporten als sumo-worstelen en sakelopen.

Nu zal je je misschien afvragen waar het thema op slaat?! Wel allereerst natuurlijk op de aankomende Olympische spelen in Beijing, maar bovendien is er een knipoog naar de advocatuur. Chinese Walls zijn namelijk de onzichtbare scheidslijnen binnen advocatenkantoren voor teams die aan verschillende kanten van een deal zitten (bijvoorbeeld koper en verkoper). Door deze Chinese Walls wordt voorkomen dat (vertrouwelijke) informatie van de ene kant van de muur (bijv. koper) bij de andere kant (bijv. verkoper) komt. Doel van de sportdag is dat alle deelnemers juist over de muren die eventueel tussen hen instaan (en tussen hen en het leveren van een sportieve topprestatie) gaan. Op deze manier zal eenieder elkaar beter leren kennen, al blijft natuurlijk bepaalde informatie onder de pet.

Na de sportieve verrichtingen is er een diner voor alle deelnemers (ongeveer 700) en een groot(s) feest. Een van de leuke dingen aan deze dag (voor mij) is dat de kantoren de organisatie geheel toevertrouwen aan een aantal advocaatstagiaires (2 per kantoor). Samen met leeftijdsgenoten kan ik dus dit gehele evenement (zie: www.advolympics.nl) opzetten op de manier zoals ons goeddunkt. Dit is erg leuk en bovenal gezellig om te doen, zeker omdat we een kijkje over de muren bij de andere kantoren krijgen.